Romanya’da şebeke bağlantısı: güneş, rüzgâr ve batarya projeleri için ATR, bağlantı sözleşmesi ve bağlantı belgesi rehberi

Teknik bağlantı onayı (aviz tehnic de racordare, ATR), Romanya’da şebeke işletmecisinin bir güneş santralinin, rüzgâr santralinin ya da depolama tesisinin nereden, hangi güçle ve hangi işlerle şebekeye bağlanabileceğini belirlediği belgedir. Ardından bağlantı sözleşmesi imzalanıyor, işler yapılıyor ve işletmeci sonunda tesisin onaydaki koşulları karşıladığını ve çalışabileceğini teyit eden bağlantı belgesini (certificat de racordare) düzenliyor. 2026’dan itibaren 5 MW ve üzerindeki projeler önce Transelectrica’nın düzenlediği bir ihaleyle şebeke kapasitesi almak zorunda; ANRE’nin (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu) 15/2026 sayılı kararı ise süreleri kısalttı, teminatları artırdı.

Bu rehber geliştiriciler ve yatırımcılar için hazırlandı; konut bağlantıları ayrı bir bölümde kısaca ele alınıyor. Güncel piyasa verileri Romanya’da şebeke bağlantısı sayfamızda.

Şebeke bağlantısının aşamaları: başvurudan bağlantı belgesine

ANRE’nin 59/2013 sayılı kararıyla onaylanan ve o tarihten bu yana birçok kez değiştirilen kamu elektrik şebekelerine bağlantı yönetmeliği, süreci sekiz aşamaya ayırıyor:

1. ön bilgilendirme: işletmeci bağlantı seçeneklerini, aşamaları ve yer onayı (aviz de amplasament) gerekip gerekmediğini bildirir;
2. bağlantı başvurusunun ve belgelerin sunulması;
3. çözüm formu ya da çözüm etüdüyle bağlantı çözümünün belirlenmesi ve ATR’nin bağlantı teklifi olarak verilmesi;
4. bağlantı sözleşmesinin imzalanması;
5. bağlantı tesisinin inşası ve devreye alınması;
6. kullanıcı tesisinin test için enerjilendirilmesi (her kullanıcı için zorunlu değil);
7. bağlantı belgesinin düzenlenmesi;
8. nihai enerjilendirme.

5 MW ve üzerindeki santraller ve bataryalar için artık bunların hepsinden önce gelen bir adım var: ihaleyle kapasite tahsisi. Kapasite tahsis sözleşmesi bağlantı başvurusunun belgeleri arasında yer alıyor ve ATR ancak tahsis edilen kapasitenin bedeli ödendikten sonra veriliyor. Kısacası kapasite artık onaydan sonra değil, önce geliyor.

Belge	Kim verir	Neyi belirler
Kapasite tahsis sözleşmesi (5 MW ve üzeri)	İhaleden sonra Transelectrica	10 yıllık dönemin bir yılı için tahsis edilen MW ve ödenen bedel
Çözüm etüdü veya çözüm formu	Şebeke işletmecisi; etüt bedelini başvuru sahibi öder	Bağlantı seçenekleri ve güçlendirme işleri
Teknik bağlantı onayı (ATR)	Projenin bağlandığı şebekenin işletmecisi	Bağlantı noktası, onaylanan güç, işler, bağlantı bedeli ve teminat
Bağlantı sözleşmesi	İşletmeci ve kullanıcı	Bedelin ödenmesi, süreler ve yükümlülükler
İnşaat ruhsatı	Yerel yönetim	İnşaat hakkı; süresi ATR’ye bağlı
Kuruluş izni (1 MW üzeri)	ANRE	Üretim kapasitesini kurma hakkı; aynı süre sınırı
Bağlantı belgesi	Şebeke işletmecisi, kendiliğinden	Koşulların karşılandığını teyit eder, şebeke kullanımının teknik kurallarını belirler

ATR’yi kim verir: Transelectrica mı, dağıtım işletmecisi mi?

ATR’yi, projenin bağlandığı şebekenin işletmecisi verir. 220 kV ve 400 kV iletim şebekesine bağlanan projeler, iletim sistemi işletmecisi Transelectrica ile çalışır. 110 kV, orta veya alçak gerilime bağlanan projelerin muhatabı ise bölgedeki imtiyaz sahibi dağıtım işletmecisidir; örneğin Rețele Electrice, Delgaz Grid, Distribuție Energie Electrică Romania veya Distribuție Energie Oltenia.

Kapasite ihalelerinde 50 MW’ın üzerindeki projelerin başvuruları Transelectrica’ya, 50 MW ve altındakiler ise dağıtım işletmecisine yapılır. Ancak tüm başvurular Transelectrica’nın platformundan girilir, ihaleler iletim işletmecisinin belirlediği şebeke bölgelerinde yapılır ve tahsis sözleşmelerini Transelectrica imzalar. Kuralları ANRE koyar ve kuruluş izinlerini de o verir; imar durumu belgesini (certificat de urbanism) ve inşaat ruhsatını yerel yönetimler düzenler.

Geliştirici hangi belgeleri hazırlar?

Kapasite tahsis başvurusu için (5 MW ve üzeri): saha ve şirket bilgileri, talep edilen enerjilendirme tarihi, kurulu güç, talep edilen kapasite ve şebeke bölgesi, Stereo 70 koordinatlarıyla konum, en fazla 30 gün önce alınmış ticaret sicili belgesi ve katılım teminatının kanıtı.

Bağlantı başvurusu ve ATR için: santralin teknik ve enerji verileri, geçerli imar durumu belgesi, topografik altlık üzerine vaziyet planı, şirket belgeleri, nihai devreye alma için talep edilen yılın sonuna kadar geçerli mülkiyet ya da kullanım hakkı belgesi, tapu kaydı (extras de carte funciară) ve 5 MW ve üzerindeki projelerde kapasite tahsis sözleşmesi.

Bağlantı belgesi için: yüklenicinin hazırladığı tesis dosyası (ATR’ye ve onaylı projeye uygunluk beyanı, kabul tutanakları, test sonuçları), üretim veya depolama kapasitesinin devreye alma kabul tutanağı ve teknik normların gerektirdiği durumlarda uygunluk belgesi.

Geliştirme aşamasında satın alınacak bir projede nelere bakılması gerektiğini, kâğıt üzerindeki megavatlarla gerçek santraller arasındaki farkı ele aldığımız analizde anlattık.

2026’da ne değişti: şebeke kapasitesi artık ihaleyle dağıtılıyor

ANRE’nin 30 Temmuz 2024 tarihli 53 sayılı kararıyla onaylanan metodoloji 1 Ocak 2026’dan beri uygulanıyor ve “ilk gelen alır” kuralının yerini aldı. Metodoloji 5 MW ve üzerindeki yeni santralleri, ayrıca mevcut bir üretim veya tüketim sahasına eklenen 5 MW ve üzeri üretim ya da depolama tesislerini kapsıyor. İhaleler, iletim şebekesindeki ve 110 kV ile orta gerilim dağıtım şebekesindeki kapasiteyi bölge bazında tahsis ediyor.

İhaleler yılda bir yapılıyor ve kapasite, ihaleden sonraki ikinci yıldan başlayarak 10 yıllığına veriliyor. Başlangıç fiyatı, ek şebeke geliştirme işlerinin tahmini bedelinin MW cinsinden kullanılabilir kapasiteye bölünmesiyle bulunuyor; böylece güçlendirme maliyeti fiyata yansıyor. Olağan takvimde Transelectrica kullanılabilir kapasiteyi 15 Ocak’a kadar yayımlıyor, başvurular şubat sonuna kadar yapılıyor, genel çözüm etüdünün sonuçları 15 Haziran’a kadar açıklanıyor ve günlük ihale seansları 1 Temmuz’da, 08.00-13.00 arasında başlıyor.

Kazanan taraf, imzalı sözleşmeyi sözleşme bedelinin %1’i tutarındaki teminatla birlikte, sözleşmeyi aldıktan sonra en geç beş iş günü içinde geri gönderiyor; bedelin en az %20’sini imzadan itibaren 30 gün içinde, kalanını da en geç dört ay içinde ödüyor. Aksi hâlde hem kapasiteyi hem teminatı kaybediyor. İhaleyi kaybedenler, seans kapandıktan sonraki iki saat içinde bir sonraki yılın kapasitesini tercih edebiliyor. Mekanizmanın ayrıntılarını yeni tahsis kurallarını incelediğimiz yazıda bulabilirsiniz.

MW başına 20.000 euro teminat ve Ekim 2026’daki ilk ihale

Katılım teminatını ANRE’nin 15/2026 sayılı kararı getirdi: 2026 için talep edilen MW başına 20.000 euro; tutar, düzenlendiği gündeki Romanya Merkez Bankası kuruyla ley üzerinden hesaplanıyor. 2027’den itibaren bu tutar ile bir önceki yılın ihalelerinde oluşan fiyatların ağırlıklı ortalamasından düşük olanı uygulanacak. Teminat başvuruyla birlikte veriliyor, kaybedenlere en geç iki iş günü içinde iade ediliyor; kazanan taraf imzalı sözleşmeyi ödeme teminatıyla birlikte zamanında göndermezse nakde çevriliyor.

İlk tur için ANRE’nin 16 Aralık 2025 tarihli 79 sayılı kararı takvimi kaydırdı. Başvurular 14 Temmuz 2026’ya kadar yapıldı; 24 Temmuz’da kesinleşen listede güneş, rüzgâr, hibrit ve depolama alanlarında toplam 491 MW talep eden 12 proje yer aldı. Transelectrica, gereken işleri ve başlangıç fiyatlarını ortaya koyan genel çözüm etüdü sonuçlarını bölge bazında 23 Ekim 2026’ya kadar yayımlamak zorunda; ihale seansları 30 Ekim 2026’da başlıyor. Bu ilk ihalede tahsis edilen kapasite 2028-2037 dönemini kapsıyor. İlk ihaleye hazırlığı ve 491 MW’lık uygunluk listesini ayrı yazılarda ele aldık.

ANRE’nin 15/2026 sayılı kararı: ATR’den sonraki teminatlar ve süreler

ANRE’nin 21 Mayıs 2026 tarihli 15 sayılı kararı, Romanya Resmî Gazetesi Monitorul Oficial’in 25 Mayıs 2026 tarihli 436 sayılı nüshasında yayımlandı; bağlantı yönetmeliğini, ATR ve sözleşme şablonlarını ve tahsis metodolojisini değiştirdi. Dört kural öne çıkıyor:

• ATR teminatı. Yeni bir santral (depolamalı olanlar dahil), tek başına bağlanan bir batarya ya da güç artışı söz konusuysa ve toplam onaylı güç 1 MW’ı aşıyorsa teminat, KDV hariç bağlantı bedelinin %20’si. Önceki oran %5’ti.
• İzin süresi. İnşaat ruhsatı ve 1 MW’ın üzerinde kuruluş izni, bağlantı sözleşmesinin imzalanmasından itibaren en geç 12 ay, ATR’nin verilmesinden itibaren en geç 18 ay içinde alınmalı.
• Sınırlı uzatma. ANRE başvurunun eksiksiz olduğunu tespit ederse kuruluş izni süresi en fazla 60 gün uzuyor. İşletmeci, başvuru sahibinden kaynaklanmayan nedenlerle süreleri bir kez, en fazla 12 ay uzatabiliyor; inşaat ruhsatında uzatma, bağlantı bedelinin %5’i kadar ek teminat gerektiriyor.
• Yaptırım. Süre kaçırılırsa ATR geçerliliğini yitiriyor, bağlantı sözleşmesi kendiliğinden sona eriyor ve teminat nakde çevriliyor. Nakde çevrilen teminatlar yalnızca şebeke güçlendirmesinde kullanılıyor.

25 Mayıs 2026’da yürürlükte olan 1 MW üzeri bağlantı sözleşmelerinde kuruluş izni, kararın yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 12 ay içinde, yani 25 Mayıs 2027’ye kadar alınmalı. Reformun gerekçesi rakamlarda görülüyor: eski %5’lik teminatı yatıran projelerin yaklaşık %12’si bağlantı sözleşmesine, %3’ü inşaat ruhsatına ulaştı; kuruluş izni dahil üç aşamayı da tamamlayanlar %1 civarında kaldı. ANRE’ye göre 1 Ocak 2026 itibarıyla geçerli ATR’si olan, 1 MW ve üzeri 1.436 proje vardı ve toplam güçleri 78.094 MW’tı. Etkilerini ANRE’nin 15/2026 sayılı kararı üzerine yazdığımız analizde değerlendirdik.

Bağlantı sözleşmesi, işler ve bağlantı belgesi

ATR verildikten sonra kullanıcı, onay geçerliyken bağlantı sözleşmesinin imzalanmasını talep eder. Sözleşme bedeli, süreleri ve yükümlülükleri belirler; teminat nihai enerjilendirmeye kadar yerinde kalır. Ardından bağlantı tesisi kurulur ve bağlantı noktasının gerisindeki şebekede gereken güçlendirmeler yapılır. İşletmecinin sorumluluğundaki işler gecikirse işletmeci, ek protokolle bağlantı sözleşmesini 12’şer aylık dönemlerle uzatabilir.

Bağlantı tesisinin devreye alınması kabul edildikten ve gerekiyorsa test dönemi tamamlandıktan sonra, santral ATR koşullarını karşılıyor ve dosya eksiksizse işletmeci bağlantı belgesini başvuru beklemeden kendiliğinden düzenler. Belgede şebekeye verilebilecek onaylı güç, kurulu güç, bağlantı, ayrım ve ölçüm noktaları ile SCADA arayüzü dahil izleme ve kontrol gereklilikleri yer alır. Ayrıca:

• tesisler var olduğu sürece geçerlidir ve iletim, dağıtım veya tedarik sözleşmesinin eki olur;
• santralin teknik verileri, örneğin bir batarya eklenerek, belge güncellenmeden değiştirilirse geçerliliğini yitirir;
• aşamalı kurulan projelerde her aşama için ayrı belge düzenlenir;
• ATR’deki güçlendirme işleri tamamlanmamışsa belge, işler bitene kadar şebekeye verilen gücün sınırlanması dahil işletme koşulları getirebilir.

Fark sözleşmesi (CfD) olan projelerde ticari işletmeye sözleşmenin imzalanmasından itibaren 36 ay içinde geçilmesi gerekiyor; dolayısıyla bağlantıdaki her gecikme doğrudan gelire yansıyor.

Güneş santrali, rüzgâr santrali ve batarya bağlantısı

Süreç güneş santralleri, rüzgâr santralleri ve depolama tesisleri için aynı. 15/2026 sayılı karar, üretim sahası kavramının tek başına bağlananlar dahil depolama tesislerini de kapsadığını netleştirdi; ihale de mevcut bir santrale eklenen 5 MW ve üzeri bataryaları kapsıyor. Bu nedenle hibrit bir proje, hem tahsis hem bağlantı başvurusunda en baştan hibrit olarak tanımlanmalı.

Transelectrica verilerine göre 1 Ocak-21 Ağustos 2026 arasında şebekeye 2.514 MW yeni kapasite bağlandı: 1.331 MW fotovoltaik, 663 MW depolama ve 496 MW rüzgâr. Konum en az teknoloji kadar önemli, çünkü şebekenin güçlendirilmesi gereken yerlerde bu işlerin maliyeti ihale başlangıç fiyatına yansıyor.

Konutlar ve prosümerler: ayrı bir süreç

“Certificat de racordare” (bağlantı belgesi) aramalarının önemli bir kısmı, çatısına panel koyan ev sahiplerinden geliyor. Bu bağlantılar, ANRE’nin 19/2022 sayılı kararıyla onaylanan ayrı bir prosümer prosedürüne tabi ve bölgedeki dağıtım işletmecisiyle yürütülüyor. Bu süreç de bir bağlantı belgesiyle tamamlanıyor ve prosümer statüsünü dağıtım işletmecisi onaylıyor. Bu rehberdeki 1 MW ve 5 MW eşikleri sıradan konut sistemlerini ilgilendirmiyor; somut bedel ve süreleri dağıtım işletmecisinden öğrenmek gerekiyor. ANRE’ye göre 31 Mayıs 2026 itibarıyla Romanya’da kurulu gücü yaklaşık 3,9 GW olan 346.194 prosümer vardı.

Projeler şebeke bağlantısında neden takılıyor?

1. Bölgede kapasite yok. Talep kullanılabilir kapasiteyi aşınca başlangıç fiyatı gereken güçlendirmeyi içeriyor ve ihale rekabetçi hâle geliyor.
2. Arazi. Devreye alma yılının sonundan önce sona eren bir kullanım hakkı ya da sorunlu bir tapu kaydı başvuruyu durduruyor.
3. 12 ve 18 aylık süreler. Çevre onayları, imar işlemleri, inşaat ruhsatı ve kuruluş izni bu süreye sığmazsa ATR düşüyor.
4. Nakit. Katılım teminatı, bağlantı bedelinin %20’si oranındaki teminat, %1’lik teminat ve 30 gün içinde yapılacak en az %20’lik ödeme, proje gelir elde etmeden finanse edilmek zorunda.
5. Geciken güçlendirmeler. Şebekedeki güçlendirme işleri işletmecinin sorumluluğunda; gecikmeler sözleşmeyi uzatıyor ve şebekeye verilen gücü sınırlayabiliyor.
6. Yolda değişen proje yapısı. ATR veya bağlantı belgesi güncellenmeden değiştirilen güç ya da teknoloji, bu belgelerin geçerliliğini tehlikeye atıyor.

Momentum Energy’nin Görüşü

Şebeke bağlantısı artık geliştirmenin sonunda halledilen bir formalite değil, bir projede ilk baktığımız konu: ATR ve süreleri, tahsis sözleşmesi, teminat dekontları ve izinlerin durumu. 2026 kuralları başlangıçta daha fazla sermaye istiyor, ama şebekede gerçekten yeri olan projeleri açıkça gösteriyor.

ANRE’nin 134/2021 sayılı düzenlemesi kapsamında E1, E2 ve A3 sertifikasyonlarına (projelendirme, uygulama ve test) sahip bir EPC (mühendislik, tedarik ve inşaat) şirketi olarak santrallerin elektrik tarafında, teknik uygunluk testleri dahil devreye almaya kadar çalışıyoruz. 2026’da Alba ilindeki Lunca Mureșului’nde 13,3 MWp’lik santrali tamamladık ve yine Alba’da 79 MWp’lik bir santralin inşaatına 1 Ekim’de başladık. Hizmetlerimiz, Romanya’ya giren yatırımcılar için proje bulma ve geliştirmeyi de kapsıyor.

Kaynaklar ve referanslar

Bu yazıda atıf yapılan kurumlar ve belgeler.

1. ANRE, Ordinul nr. 15/2026 (Monitorul Oficial nr. 436 din 25 mai 2026)
2. ANRE, Ordinul nr. 53/2024 și Metodologia privind alocarea capacității rețelei electrice (Monitorul Oficial nr. 758 din 2 august 2024)
3. Transelectrica, Procedura privind alocarea capacității rețelei electrice, actualizată în iunie 2026 (nr. 30934/11.06.2026)
4. Regulamentul privind racordarea utilizatorilor la rețelele electrice de interes public (Ordinul ANRE nr. 59/2013), formă consolidată
5. ANRE, Ordinul nr. 19/2022, procedura de racordare a prosumatorilor
6. ANRE (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu)
7. Transelectrica (iletim sistemi işletmecisi)