Romanya gün öncesi piyasası (PZU): OPCOM’da elektrik fiyatı nasıl oluşuyor?

PZU (Piața pentru Ziua Următoare), yani Romanya’nın gün öncesi elektrik piyasası, OPCOM’un her gün düzenlediği bir ihale. Üreticiler, tedarikçiler, ticaret şirketleri ve büyük tüketiciler burada ertesi günün her 15 dakikalık dilimi için elektrik alıp satıyor. Oluşan fiyat, Romanya enerji piyasasında elektriğin referans fiyatı: elektrik alım anlaşmaları (PPA) ve fark sözleşmesi (CfD) ödemeleri bu fiyata dayanıyor, perakende tarifeler de onu gecikmeyle izliyor. Eylül 2026’da PZU’da megavatsaat başına ortalama fiyat 176,14 euro oldu; nisanda bu rakam 95,55 euro/MWh’ydi.

PZU nedir, OPCOM’un rolü ne?

OPCOM’un tanımına göre gün öncesi piyasası, toptan elektrik piyasasının ertesi gün teslimatlı kesin işlemlerin yapıldığı bölümü. Katılım isteğe bağlı; ancak her katılımcının dengeleme sorumluluğunu üstlenmiş ya da bu sorumluluğu dengeden sorumlu başka bir tarafa devretmiş olması gerekiyor. OPCOM, piyasadaki tüm işlemlerde karşı taraf konumunda.

Romanya’nın elektrik ve doğal gaz piyasası işletmecisi OPCOM, Ağustos 2000’de iletim sistemi işletmecisi Transelectrica’nın bağlı şirketi olarak kuruldu. 2025 sonu itibarıyla sermayenin %97,84’ü Transelectrica’ya, kalan %2,16’sı Hükümet Genel Sekreterliği aracılığıyla devlete ait. OPCOM, PZU’nun yanı sıra gün içi piyasasını ve ikili sözleşme platformlarını işletiyor; Avrupa piyasa birleşmesinde (market coupling) Romanya’nın atanmış piyasa işletmecisi, 2024’ten bu yana da fark sözleşmelerinin karşı tarafı. OPCOM’un elektrik piyasalarında 2025 teslimatlı yaklaşık 40 TWh’lik sözleşme yapıldı.

2025 sonunda PZU’da 235 kayıtlı katılımcı vardı ve bunların 203’ü yıl içinde işlem yaptı. Piyasada 2025’te 15.692 GWh elektrik el değiştirdi. 2026’nın ilk dokuz ayında aylık PZU hacmi, tahmini net tüketimin %26,71’i (haziran) ile %33,30’u (mayıs) arasında gerçekleşti.

PZU ihalesi nasıl işliyor: takvim ve 15 dakikalık ürünler

PZU, her takvim günü yapılan kapalı bir ihale. İşlem sistemi saat 06.00’da (Orta Avrupa Saati, CET) açılıyor, kullanılabilir sınır ötesi kapasite 10.30’da yayımlanıyor ve ertesi teslimat gününe ilişkin teklifler 12.00’de kapanıyor. İşlem onayları 13.05’te yayımlanıyor; ardından OPCOM fiziksel bildirimleri iletim sistemi işletmecisi Transelectrica’ya gönderiyor. Takvimin tamamı ve katılım kuralları OPCOM’un gün öncesi piyasası sayfasında yer alıyor.

PZU, Avrupa’daki gün öncesi piyasa birleşmesinin geri kalanıyla birlikte 30 Eylül 2025’ten (1 Ekim teslimatı için ilk işlem günü) bu yana 15 dakikalık piyasa zaman birimiyle çalışıyor. Böylece her teslimat gününde 24 değil 96 fiyat oluşuyor. Katılımcılar 15, 30 veya 60 dakikalık aralıklar için teklif verebiliyor. Birden fazla ardışık aralığı kapsayan blok teklifler de kullanılabiliyor; bu teklifler, kapsadıkları tüm aralıklardaki fiyatlara göre kabul ya da reddediliyor. Teklifler Rumen leyi (RON) cinsinden veriliyor, piyasa birleşmesi algoritması ise işlem günündeki Romanya Merkez Bankası kuruyla euro/MWh üzerinden çalışıyor. OPCOM raporlarında fiyatların hem ley hem euro cinsinden yer almasının nedeni bu.

PZU’da fiyat nasıl belirleniyor: marjinal fiyatlama

Satış teklifleri bir arz eğrisinde, alış teklifleri ise bir talep eğrisinde toplanıyor. Piyasa takas fiyatı, sınır ötesi kapasitenin izin verdiği ölçüde iki eğrinin kesiştiği noktada oluşuyor. Romanya teklif bölgesinde o zaman dilimine ait tüm işlemler bu tek fiyattan gerçekleşiyor: düşük fiyatla teklif veren bir üretici de kabul edilen son ve en pahalı teklifle aynı fiyatı alıyor.

Fiyatı, talebi karşılamak için gereken son üretim birimi belirliyor. Tüketim değişken maliyeti düşük kaynaklarla karşılandığında fiyat geriliyor; doğal gaz santrallerine ya da ithalata ihtiyaç duyulduğunda ise bunların maliyetine yükseliyor. Romanya’daki fiyat hareketlerinin büyük bölümünü hidroelektrik ve nükleer santrallerin durumu, doğal gaz fiyatları ve öğle saatlerindeki güneş üretimi açıklıyor.

Fiyat sınırları Avrupa genelinde ortak. Alt sınır, birkaç ülkede görülen çok düşük fiyatların 25 ve 30 Nisan’da ayarlama mekanizmasını tetiklemesinin ardından, 28 Mayıs 2026 işlem seansından itibaren -500 euro/MWh’den -600 euro/MWh’ye indirildi.

Komşu piyasalarla birleşme (SDAC)

PZU, 19 Kasım 2014 ile 16 Haziran 2021 arasında Çekya, Slovakya ve Macaristan piyasalarıyla birleşik çalıştı. 17 Haziran 2021’de Avrupa tek gün öncesi piyasa birleşmesine (SDAC) katıldı, Bulgaristan sınırı da 27 Ekim 2021’de sisteme dahil oldu. 8 Haziran 2022’den bu yana Core bölgesi sınırlarındaki kapasite akış bazlı yöntemle hesaplanıyor. Ortak algoritma Euphemia, şebeke sınırlarını gözeterek birleşik bölgelerin tamamında fiyatları eş zamanlı belirliyor. SDAC’ın işleyişini NEMO Committee ayrıntılı biçimde anlatıyor.

İki bölge arasındaki enterkonneksiyon hattında sıkışıklık yoksa fiyatlar eşitleniyor; kapasite dolduğunda ise ithalatçı bölgedeki fiyat, ihracatçı bölgedekinden yüksek ya da ona eşit kalıyor. Yatırımcı açısından ihracat kapasitesi doğrudan önem taşıyor: güneşli bir öğle saatinde hatlar doluysa güneş üretimindeki fazla Romanya sisteminde kalıyor ve yerel fiyatı aşağı çekiyor. Bu konuyu ithalat ve ihracat kapasitesi analizimizde ele aldık.

PZU’dan sonra: gün içi piyasası ve dengeleme

Yine OPCOM’un işlettiği gün içi piyasasında sürekli ticaret, teslimattan bir saat öncesine kadar 15 ve 60 dakikalık ürünlerle yapılabiliyor. Her işlem sistemde bekleyen teklifin fiyatından gerçekleştiği için aynı zaman diliminde birden fazla fiyat oluşabiliyor. Gün içi piyasası 19 Kasım 2019’dan bu yana Avrupa tek gün içi piyasa birleşmesine (SIDC) bağlı. 13 Haziran 2024’ten itibaren her teslimat günü için üç gün içi ihalesi de düzenleniyor: bir önceki gün saat 15.00 ve 22.00’de, teslimat günü ise 10.00’da (CET). Romanya sınırları bu ihalelere 18 Mart 2025’te dahil edildi. Gün içi piyasası PZU’ya göre çok küçük: Eylül 2026’da hacmi tahmini net tüketimin %3,69’una denk geldi.

Katılımcıların bildirdiği programla fiilen ürettikleri ya da tükettikleri miktar arasındaki kalan farklar, Transelectrica’nın işlettiği dengeleme piyasasında uzlaştırılıyor. Dengesizliğin maliyetini dengeden sorumlu taraf üstleniyor; bu yüzden katılımcılar pozisyonlarını PZU’da ve gün içi piyasasında olabildiğince hassas biçimde kapatmaya çalışıyor. Bir batarya için dengeleme ve yan hizmetler, öğle ile akşam arasındaki fiyat farkından ayrı gelir kalemleri.

2026’da PZU’da elektrik fiyatları: megavatsaat kaç euro?

OPCOM’un aylık raporlarına göre ortalama fiyat Ocak 2026’da 150,51 euro/MWh’den başladı, nisanda 95,55 euro/MWh’ye geriledi ve eylülde yılın en yüksek aylık seviyesi olan 176,14 euro/MWh’ye çıktı. 2025’in aritmetik ortalaması 108,16 euro/MWh, Eylül 2025 ortalaması ise 97,05 euro/MWh’ydi.

Ay (2026)	Ortalama (euro/MWh)	Ortalama (ley/MWh)	Puant, 9-20 saatleri (ley/MWh)	Puant dışı (ley/MWh)
Ocak	150,51	766,48	899,33	633,64
Şubat	99,75	508,18	529,25	487,11
Mart	105,15	535,81	436,98	635,00
Nisan	95,55	486,89	327,73	646,06
Mayıs	109,56	571,64	364,38	778,90
Haziran	122,99	644,67	466,13	823,21
Temmuz	120,14	629,25	445,90	812,59
Ağustos	151,16	793,55	635,18	951,92
Eylül	176,14	926,70	748,84	1.104,55

Kaynak: OPCOM aylık piyasa raporları; piyasa takas fiyatının aritmetik ortalamaları. OPCOM tanımına göre puant 9-20 numaralı saat dilimlerini, puant dışı ise 1-8 ve 21-24 numaralı dilimleri kapsıyor.

Mart-eylül döneminde puant saatlerdeki elektrik her ay puant dışından ucuzdu; nisanda puant fiyatı, puant dışının yaklaşık yarısı kadardı. Bunun başlıca nedeni güneş: 3,9 GW’ı prosümer çatılarında olmak üzere 7 GW’ı aşan kurulu güçle öğle saatleri artık günün en pahalı dilimi değil. Kışın tablo tersine dönüyor.

Yaz aylarında sisteme özgü bir etken daha devreye girdi: Tuna 1996’dan bu yana en düşük seviyesine gerilerken Cernavodă’daki nükleer üretim bir aydan uzun süre kesintiye uğradı. Bu durum hidroelektrik üretimi ve soğutma suyu üzerinde aynı anda baskı yarattı (Tuna’daki su seviyesi ve riskten korunma analizimiz). Fiyat artışı ekimde de sürdü: 12-18 Ekim 2026 haftasında OPCOM’un ROPEX_DAM_Base endeksi 1.283,95 ley/MWh oldu. Son tamamlanan ayın verileri OPCOM’un Eylül 2026 raporunda, sözleşmelere ilişkin çerçeve ise PPA ve elektrik fiyatları sayfamızda.

PZU’da negatif fiyatlar: ne zaman ve neden?

Negatif fiyat, bir zaman diliminde alıcıya elektriği teslim aldığı için ödeme yapılması anlamına geliyor. OPCOM bu tür bir işlemi hukuken mal satışı olarak değil, elektriği teslim alan tarafın teslim edene sunduğu bir hizmet olarak değerlendiriyor. Negatif fiyat, başta güneş olmak üzere arzın yurt içi talebi ve ihracat kapasitesini aştığı, bazı üreticilerin de üretimi kısmak yerine ödeme yapmayı tercih ettiği saatlerde ortaya çıkıyor. Örneğin bir santrali durdurup yeniden çalıştırmanın maliyeti daha yüksek olabiliyor.

OPCOM’un haftalık raporlarına göre 18 Ekim 2026’ya kadar raporlanan 42 haftanın 23’ünde en az bir 15 dakikalık dilim sıfırın altında kapandı. Bu haftaların ilki 23 Şubat-1 Mart, sonuncusu 21-27 Eylül haftasıydı. En düşük fiyat, 20-26 Nisan haftasında -508,02 ley/MWh olarak gerçekleşti. Diğer uçta ise 2026’nın en yüksek 15 dakikalık fiyatı, 29 Haziran-5 Temmuz haftasında 5.321 ley/MWh’ye ulaştı. Depolama için belirleyici olan günlük ortalama değil, öğle ile akşam arasındaki fark (negatif elektrik fiyatları ve BESS yazımız).

PZU fiyatı ve elektrik faturası

PZU fiyatı faturadaki fiyat değil. Bir hanenin faturasında enerji bedelinin yanında iletim ve dağıtım tarifeleri, sistem hizmetleri, kojenerasyon katkı payı, yeşil sertifikalar, özel tüketim vergisi ve KDV yer alıyor. Konut elektrik fiyatlarına uygulanan tavan Haziran 2025’e kadar sürdü; o tarihten bu yana tedarik sözleşmesindeki fiyat geçerli.

Tedarikçiler de elektriğin tamamını PZU’dan almıyor, önemli bir kısmını önceden sözleşmeye bağlıyor. Eylül 2026’da OPCOM’un PCCB-LE-flex platformunda aynı ay teslimatı için işlem gören sözleşmelerin ağırlıklı ortalama fiyatı 114,07 euro/MWh olurken PZU ortalaması 176,14 euro/MWh’ydi. Bu yüzden gün öncesi fiyatlarındaki artış da düşüş de faturalara kademeli ve kısmen yansıyor. Sanayi alıcıları vadeli sözleşmelerle PPA’ları birleştirebilir; bu seçenekleri üç yıllık elektrik alım stratejisi yazımızda karşılaştırdık.

PZU, PPA ve CfD: yatırım için referans

Bir PPA, üzerinde anlaşılan hacim ve profil için fiyatı sabitliyor; anlaşmanın iki taraf için gerçek değeri ise aynı elektriğin aynı 15 dakikalık dilimlerde PZU’da ne kazandıracağına bağlı. Müzakerelerin yıllık hacimden saatlik profile kaymasının nedeni de bu. Özellikle CBAM raporlaması için saatlik tedariki kanıtlaması gereken alıcılarda bu eğilim belirgin (kurumsal PPA ve saatlik eşleştirme analizimiz).

Romanya’daki fark sözleşmeleri (CfD) doğrudan PZU’ya bağlı. OPCOM’un CfD karşı tarafı olarak yayımladığı çerçeve sözleşmeye göre aylık referans fiyat, her uzlaştırma dönemindeki PZU fiyatlarının, aynı teknolojiyi kullanan tüm CfD santrallerinin üretimiyle ağırlıklandırılmış ortalaması. Bu fiyat ANRE (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu) kararıyla onaylanıyor. Üretici, ölçülen ve organize bir piyasada satılan kendi üretimi için sözleşme fiyatı ile referans fiyat arasındaki farkı alıyor; referans fiyat sözleşme fiyatını aştığında ise farkı geri ödüyor. İki ayrıntı önemli. PZU fiyatının negatif olduğu dilimlerde fark ödemesi sıfır ve bu dilimler referans fiyat hesabına alınmıyor. Ayrıca referans, teknoloji ortalaması olduğu için piyasada bu ortalamanın altında gelir elde eden santral aradaki fark için tazmin edilmiyor. Sözleşmenin 1013/2025 sayılı Hükümet Kararı sonrası konsolide metni OPCOM tarafından yayımlandı. İkinci turdaki sözleşme fiyatları (15 yıllık sözleşmelerde güneşte ortalama 40,46, rüzgârda 73,8 euro/MWh), Romanya’da yeni yenilenebilir enerji kapasitesinin maliyeti için referans olmaya devam ediyor.

PZU güneş, rüzgâr ve depolama yatırımcıları için ne anlama geliyor?

Güneşte 2026 verileri, piyasa ortalamasının santralin elde ettiği fiyat olmadığını gösteriyor. Bir güneş santrali elektriğini tam da mart-eylül döneminde en ucuz olan saatlerde satıyor; negatif fiyatlı dilimlerde ise piyasa geliri maliyete dönüşüyor. Finansal modeller aylık ortalamalarla değil, 15 dakikalık profillerle kurulmalı. Aynı sahada depolama ya da profil için ödeme yapan bir PPA hem geliri hem finansman koşullarını değiştiriyor (Romanya güneş enerjisi piyasası).

Rüzgâr geceleri, akşamları ve kışın daha fazla üretiyor; bu nedenle üretim profili 2026’nın pahalı dilimleriyle daha iyi örtüşüyor. Rüzgârın güneşin çok üzerindeki CfD sözleşme fiyatları ise türbin, lojistik ve şebeke maliyetlerinin daha yüksek olmasını yansıtıyor.

Depolama tarafında PZU ve gün içi piyasası öğle ile akşam arasındaki fiyat farkını sunuyor, dengeleme ve yan hizmetler de gelire katkı yapıyor. Romanya’da Nisan 2026 itibarıyla 1.130 MWh (599 MW) işletmedeki batarya depolama kapasitesi vardı. Bağımsız bataryalar için Modernizasyon Fonu’ndan açılan 150 milyon euroluk çağrı da 30 Ekim 2026’ya kadar açık (Romanya’da enerji depolama). Depolama ve enterkonneksiyon kapasitesi arttıkça bu farkın bir kısmı daralacak; bu yüzden kapasite boyutlandırması ve satış stratejisi en az ekipman kadar önemli.

Momentum Energy’nin Görüşü

Bizim için PZU, bir projenin değerini ölçtüğümüz temel referans. 2026 verileri yönü açıkça gösteriyor: öğle saatleri ucuzladı, akşamlar ve soğuk aylar pahalı kaldı; aradaki fark güneş, rüzgâr ya da depolama için hazırlanan her iş planının merkezine yerleşti.

Bu nedenle yeni projelerin 15 dakikalık profiller üzerinden, negatif fiyatlı dilimleri ve dengesizlik maliyetlerini de içeren senaryolarla değerlendirilmesini ve en baştan depolamayla ya da profil için ödeme yapan bir sözleşmeyle tasarlanmasını öneriyoruz. Tasarım, uygulama ve test için ANRE sertifikalarına sahip bir EPC (mühendislik, tedarik ve inşaat) şirketi olarak ve hazırlıkları süren enerji ticareti faaliyetimizle, yatırımcıların teknik tasarımı piyasa gerçekleriyle buluşturmasına hizmetlerimiz aracılığıyla destek oluyoruz.

Kaynaklar ve referanslar

Bu yazıda atıf yapılan kurumlar ve belgeler.

1. OPCOM: Piața pentru Ziua Următoare (descriere și program de tranzacționare)
2. OPCOM: Regulamentul PZU (Ordinul ANRE 82/2014, actualizat prin Ordinul 213/2020)
3. OPCOM: Raportul administratorilor pentru anul 2025
4. OPCOM: comunicat de presă, 21 august 2026 (OPEM și date despre OPCOM)
5. OPCOM: Raport de piață lunar, ianuarie 2026
6. OPCOM: Raport de piață lunar, februarie 2026
7. OPCOM: Raport de piață lunar, martie 2026
8. OPCOM: Raport de piață lunar, aprilie 2026
9. OPCOM: Raport de piață lunar, mai 2026
10. OPCOM: Raport de piață lunar, iunie 2026
11. OPCOM: Raport de piață lunar, iulie 2026
12. OPCOM: Raport de piață lunar, august 2026
13. OPCOM: Raport de piață lunar, septembrie 2026
14. OPCOM: Raport săptămânal, 23.02.2026-01.03.2026
15. OPCOM: Raport săptămânal, 20.04.2026-26.04.2026
16. OPCOM: Raport săptămânal, 29.06.2026-05.07.2026
17. OPCOM: Raport săptămânal, 21.09.2026-27.09.2026
18. OPCOM: Raport săptămânal, 12.10.2026-18.10.2026
19. NEMO Committee: Single Day-Ahead Coupling (SDAC)
20. SDAC Communication Note, 7 May 2026: Harmonised Minimum Clearing Price to Be Set to -600 EUR/MWh
21. SIDC: comunicat privind lansarea celui de-al doilea val, 28 noiembrie 2019 (OPCOM)
22. OPCOM: Contract CfD, formă consolidată după HG 1013/2025
23. IEA: Electricity and natural gas price cap and compensation scheme (extensions of OUG 27/2022)
24. Europa Liberă: Explainer, Tu știi ce conține factura ta la energie? (5 octombrie 2022)
25. ANRE (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu)
26. Transelectrica (iletim sistemi işletmecisi)
27. OPCOM (Romanya enerji borsası)