EPC nedir? Güneş enerjisinde EPC sözleşmesi ve Romanya

Tarlalar arasında büyük ölçekli bir güneş santralinin havadan görünümü; ön planda trafo merkezi, ağaç hattı boyunca yüksek gerilim direkleri

Öne çıkanlar

EPC; mühendislik, tedarik ve inşaat demek: tek bir yüklenici santrali tasarlıyor, ekipmanı satın alıyor, inşa ediyor ve testleri yapılmış, işletmeye hazır hâlde teslim ediyor.
Anahtar teslim EPC sözleşmesi yatırımcıya tek fiyat, kesin bir tamamlanma tarihi ve tek bir muhatap sağlıyor; ayrı sözleşmeler daha ucuza gelebilir ama ara yüz riskini yatırımcıya bırakıyor.
Romanya’da elektrik tesislerinin projelendirilmesi, uygulanması ve test edilmesi, ANRE’nin 134/2021 sayılı kararına göre yetki belgesi olan şirketlerce yapılmalı; santraller ve trafo merkezleri için E1, E2 ve A3 belgeleri belirleyici.
İkinci CfD turunun kuralları, hedef devreye alma tarihinin sözleşmenin öngörülen imza tarihinden itibaren 36 ayı geçmemesini ve MW başına 75.000 euro performans teminatını şart koştu; sözleşme verilen kapasitenin büyük bölümü için son tarih 2028.
EPC, santralin kabulüyle sona eriyor; ardından işletme ve bakım (O&M) başlıyor ve elektrik tarafındaki müdahaleler yine ANRE’nin yetki belgesi kurallarına tabi.

EPC, İngilizce “engineering, procurement and construction” ifadesinin kısaltması; Türkçesiyle mühendislik, tedarik ve inşaat. Bu modelde tek bir şirket santrali tasarlıyor, ekipmanı satın alıyor, inşa ediyor ve testleri tamamlanmış, işletmeye hazır hâlde yatırımcıya teslim ediyor. Yenilenebilir enerjide EPC sözleşmesi genellikle bir güneş santralinin ya da bataryanın teknik projesinden enerjilendirmeye kadar her şeyi, şebeke bağlantı işleri dahil kapsıyor. Kısaltmanın, binaların enerji performans belgesi için İngilizcede kullanılan EPC ile ilgisi yok.

EPC nedir?

Üç harf, yenilenebilir enerji projesinde birbirine sıkı sıkıya bağlı üç aşamayı anlatıyor:

Mühendislik (E, engineering): Panel dizilerinin yerleşiminden taşıyıcı hesaplarına, elektrik projesinden trafo merkezine ve teknik bağlantı onayında (ATR) belirlenen bağlantı çözümüne kadar santralin tasarımı.
Tedarik (P, procurement): Ekipman ve malzeme alımı: paneller, invertörler, taşıyıcı konstrüksiyonlar, kablolar, trafolar, orta gerilim hücreleri ve depolama projelerinde batarya konteynerleri.
İnşaat (C, construction): Saha işleri, montaj, kablolama ve trafo merkezi; ardından testler ve devreye alma.

Modelin değeri tek elden sorumlulukta. İnvertörler elektrik projesiyle uyuşmazsa ya da bir teslimat gecikirse yatırımcı tasarımcı, tedarikçi ve inşaat firması arasında hakemlik yapmak zorunda kalmıyor; işin bütününü üstlenen EPC yüklenicisi sorumlu oluyor. Geliştirici ise sahip rolünü koruyor: araziyi, izinleri ve şebeke kapasitesini güvenceye alıyor, ardından inşaatı ihale ediyor. Piyasanın genel tablosunu Romanya güneş enerjisi sayfamızda bulabilirsiniz.

Güneş ve depolama santralinde EPC sözleşmesi neleri kapsar?

Kapsam pazarlıkla belirleniyor, ancak büyük ölçekli bir santral için tam bir EPC sözleşmesi genellikle aşağıdaki kalemleri içeriyor. Son sütun, imzadan önce neye bakılması gerektiğini gösteriyor.

Kalem	Kapsamı	Neye bakılmalı?
Mühendislik	temel ve uygulama projesi, yerleşim planı, elektrik projesi, trafo merkezi, bağlantı çözümü	elektrik projesini kimin, hangi ANRE yetki belgesiyle imzaladığı
Tedarik	paneller, invertörler, konstrüksiyonlar, kablolar, trafolar, orta gerilim hücreleri, bataryalar ve güç dönüşüm sistemi	adı belli tedarikçiler, üretici garantileri, devreye alma tarihine bağlı teslim takvimi
İnşaat	şantiye kurulumu, yol ve çevre çiti, temeller, montaj, kablolama, trafo merkezi	iş programı, alt yükleniciler, uygulamadan sorumlu teknik yönetici (responsabil tehnic cu execuția)
Test ve devreye alma	ekipman testleri, enerjilendirme için gereken uygunluk testleri, performans testleri	testleri kimin yaptığı (A3 yetki belgesi) ve sözleşmedeki kabul kriterleri
Şebeke bağlantısı	ATR’de ve bağlantı sözleşmesinde öngörülen işler, Transelectrica ya da dağıtım şirketiyle koordinasyon	şebeke işletmecisi gecikirse sorumluluğun kimde olduğu
İzleme ve kontrol	SCADA, bataryalar için enerji yönetim sistemi (EMS), şebeke işletmecisinin sistemleriyle entegrasyon	şebeke işletmecisinin gerekliliklerine uyum

Enerji depolama projelerinde kapsam genişliyor: konteynerler, güç dönüşüm sistemi ve kontrol yazılımı da EPC’nin parçası oluyor. Alba ilinden kamuya açık bir örnek, Eurowind Energy’nin Teiuș’taki bataryası. Energynomics’in aktardığına göre 16,6 milyon euronun üzerindeki EPC sözleşmesi zincirin tamamını kapsadı: tasarım, tedarik, inşaat, kurulum, SCADA, DMS ve EMS sistemlerine entegrasyon, testler ve ticari işletme izni.

Tedarik tarafında yeni bir koşul da var: Avrupa Komisyonu güneş invertörlerini AB destekli projelerde siber güvenlik açısından önem taşıyan ekipman olarak sınıflandırdı. Bu nedenle invertör tedarikçisinin, projenin finansman kaynaklarıyla uyumu kontrol edilmeli (ayrıntılar invertörler ve AB finansmanı analizimizde).

Anahtar teslim EPC mi, ayrı sözleşmeler mi?

Uygulamada yatırımcılar iki yapı arasında seçim yapıyor.

Götürü bedelli anahtar teslim EPC. Tek bir şirket tasarımı, tedariki ve inşaatı sabit fiyat ve kesin bir tamamlanma tarihiyle üstleniyor. Ara yüz riski, yani bir bileşenin diğerine uymaması hâlinde ortaya çıkan sorun, yüklenicide kalıyor; yüklenici de bunu fiyatına yansıtıyor. Bu modelin uluslararası referansı, FIDIC’in “Gümüş Kitap” (Silver Book) olarak bilinen EPC/Anahtar Teslim Projeler Sözleşme Şartları; ikinci baskısı 2017’de yayımlandı. FIDIC, teklif verenlerin işverenin gerekliliklerini inceleyecek zamanı ya da bilgisi olmadığında veya işveren işleri yakından denetlemek istediğinde bu formu önermiyor.

Ayrı sözleşmeler. Yatırımcı panelleri ve invertörleri doğrudan satın alıyor, inşaat işlerini, elektrik işlerini ve trafo merkezini ayrı ayrı ihale ediyor. Ekipmanda daha iyi fiyat ve daha fazla kontrol elde edebiliyor, ama ara yüzleri de üstleniyor: bir tedarikçinin gecikmesi ya da teknik bir uyumsuzluk inşaat firmasının değil, yatırımcının sorunu hâline geliyor. Bu yapı, şirket içinde bir proje yönetim ekibi ve finansman tarafında uygulama riskinin daha dikkatli incelenmesini gerektiriyor.

Ara bir seçenek, panelleri yatırımcının sağladığı, geri kalan işleri yüklenicinin üstlendiği EPC sözleşmesi. Yapı hangisi olursa olsun, risk paylaşımı sözleşmede açıkça yazılmalı, yoruma bırakılmamalı.

EPC sözleşmesinde neler bulunur: garantiler, gecikme tazminatı, kabul

Aşağıdaki maddeler, yenilenebilir enerji santrallerine ilişkin EPC sözleşmelerinin çoğunda şu ya da bu biçimde yer alıyor. Oranlar, tavanlar ve süreler projeden projeye pazarlıkla belirleniyor; analiz yapmadan kullanılabilecek “standart” bir rakam yok.

Performans garantileri

Yüklenici, santralin vaat edilen performansı göstereceğini garanti ediyor. Güneşte bu garanti genellikle performans oranı (PR) ya da kurulu güç üzerinden tanımlanıyor ve devreye almadan sonra yapılan bir testle doğrulanıyor; bataryalarda ise kullanılabilir kapasite, verim ve kullanılabilirlik esas alınıyor. Santral testi geçemezse sözleşme iyileştirme ya da tazminat öngörüyor. Ayrıca paneller, invertörler ve bataryalar için üretici garantilerinin teslimde santral sahibine devredilmesi gerekiyor.

Gecikme tazminatı ve banka teminatları

Tamamlanma tarihinden sonraki her gecikme günü için yüklenici, önceden belirlenmiş ve genellikle bir tavanla sınırlanmış tazminat ödüyor. Bu tutarın düzeyi önemli: yatırımcının da uyması gereken tarihler varsa (CfD, PPA ya da kredi), EPC’deki gecikme tazminatı yatırımcının kaybının en azından bir kısmını karşılamalı. Yüklenicinin yükümlülükleri genellikle banka teminat mektuplarıyla güvenceye alınıyor: performans teminatı ve avans ödeniyorsa avans teminatı.

İşlerin kabulü ve garanti süresi

Romanya’da yapıların kabulü, 343/2017 sayılı Hükümet Kararı’yla (HG) belirlenen yönetmeliğe göre iki aşamada yapılıyor: işler tamamlandığında yapılan kabul ve garanti süresinin sonunda yapılan kesin kabul. Devlet İnşaat Denetim Kurumu’na (ISC) göre yapı, ancak yatırımcı tamamlanma kabulünü onayladıktan sonra kullanıma alınabiliyor; garanti süresi de yapının önem kategorisine bağlı olarak 10/1995 sayılı Kanun’da öngörülen asgari sürenin altında olamıyor. EPC sözleşmesi kendi aşamalarını bu çerçevenin üzerine koyuyor: mekanik tamamlanma, devreye alma, performans testleri ve garanti süresinde ortaya çıkan kusurların giderilmesi.

ANRE’nin E1, E2 ve A3 yetki belgeleri neden önemli?

ANRE (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu), elektrik tesislerini kimlerin projelendirebileceğini, uygulayabileceğini ve test edebileceğini belirliyor. ANRE’nin 134/2021 sayılı kararıyla onaylanan ve 1 Ocak 2022’de yürürlüğe giren yönetmeliğe göre bu işleri, ANRE’nin verdiği yetki belgelerine sahip şirketler, belge türünün tanıdığı yetki sınırları içinde yapıyor. Büyük ölçekli bir güneş santrali ya da batarya için üç belge doğrudan önem taşıyor:

E1: Trafo merkezlerinin, şalt sahalarının ve santrallerin elektrik kısmına ait tesislerin tüm standart nominal gerilim seviyelerinde projelendirilmesi.
E2: Aynı işlerin uygulanması.
A3: Santrallerin ilgili teknik normlara uygunluğunun belgelenmesi için elektrik ekipman ve tesislerinin test edilmesi.

Bu kuralın sözleşmeye doğrudan etkisi var. ANRE yetki belgesi olmayan bir ana yüklenici, elektrik işlerini yalnızca yetki belgeli şirketlere ve yalnızca yatırımcının onayıyla alt yükleniciye verebiliyor; bu işler için de alt yükleniciyle birlikte müteselsilen sorumlu oluyor. AB, AEA ve İsviçre şirketleri, kendi ülkelerindeki eşdeğer belgeye dayanarak sınır ötesi hizmet verme haklarını ANRE’ye onaylattıktan sonra Romanya’da çalışabiliyor. Türkiye dahil diğer ülkelerin şirketleri ise yönetmelikteki koşulları sağlar ve Romanya’da tescilli bir şube ya da ikincil işyeri (sediu secundar) açarsa ANRE yetki belgesi alabiliyor. ANRE, yürürlükteki, askıya alınmış ve geri alınmış belgelerin listesini internet sitesinde yayımlıyor; kontrol imzadan önce yapılabilir.

2028 CfD takvimi ve EPC kapasitesi

Romanya’nın fark sözleşmesi (CfD) programı, ilk iki turda 4,2 GW güneş ve rüzgâr kapasitesine sözleşme verdi. İkinci turun ihale kuralları, hedef devreye alma tarihinin CfD sözleşmesinin öngörülen imza tarihinden itibaren 36 ayı geçmemesini şart koştu; kazananlar kurulu MW başına 75.000 euroya denk gelen bir performans teminatı veriyor. Bu nedenle sözleşme verilen kapasitenin büyük bölümü için son tarih 2028.

EPC açısından sonuç, talebin dar bir döneme yığılması: aynı yükleniciler, başta trafolar olmak üzere teslim süresi uzun aynı ekipmanlar ve aynı şebeke bağlantısı kapasitesi. Bu kapasiteyi Transelectrica 2026’dan bu yana bölge bazında, ANRE’nin 15/2026 sayılı kararındaki MW başına 20.000 euroluk katılım teminatı karşılığında tahsis ediyor. Kredi verenler, tasarım aşamasından itibaren işe dahil olacak, uluslararası deneyime sahip daha fazla EPC yüklenicisi çağrısında bulundu; piyasadaki yükleniciler de enerjilendirme belgelerinin, teknik olarak bitmiş santralleri bekletebildiğine dikkat çekiyor. Bu riskleri EPC kapasitesi ve CfD analizimizde ve 36 aylık süreye ilişkin yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Pratik sonuç şu: CfD sözleşmesi gelir güvencesi sağlıyor, projenin tamamlanmasını garanti etmiyor. EPC sözleşmesi, ekipman takvimi ve şebeke bağlantısının durumu ayrı ayrı değerlendirilmeli; EPC’deki gecikme tazminatı da CfD performans teminatı göz önünde tutularak belirlenmeli.

Romanya’da EPC yüklenicisi nasıl seçilir?

İmzadan önce en azından şunlar kontrol edilmeli:

İşe uygun ANRE yetki belgeleri: Elektrik kısmının ve trafo merkezinin projelendirilmesi için E1, uygulama için E2, uygunluk testleri için A3; belgeler işi fiilen yapan şirketin adına olmalı ve ANRE’nin yayımladığı listede doğrulanmalı.
İnşa hâlindeki megavatlar değil, tamamlanmış santraller: Benzer büyüklük ve teknolojide (güneş, batarya, hibrit) enerjilendirmeye ulaşmış projeler için referanslar.
İlgili şebeke işletmecisiyle deneyim: Transelectrica’ya bağlanmak, bir dağıtım şirketine bağlanmaktan farklı; enerjilendirme için belgeleri ve testleri kimin hazırlayacağını sorun.
Tedarik planı: Adı belli tedarikçiler, garantileri, devreye alma tarihine bağlanmış teslim tarihleri ve invertörlerin AB finansmanına uygunluğu.
2027-2028’deki gerçek kapasite: Yüklenicinin aynı anda kaç proje yürüttüğü, projenize kaç saha ekibi ve yetkili elektrikçi ayırabileceği.
Mali güç: İstenen banka teminat mektuplarını verebilme ve ödeme alınana kadar tedariki finanse edebilme gücü.
Sözleşme şartları: Götürü bedel, kesin tarih, kendi yükümlülüklerinize (CfD, PPA, kredi) göre belirlenmiş gecikme tazminatı ve performans garantileri, açık sorumluluk tavanları.
Bağlantı riski: Şebeke işletmecisi işleri ya da enerjilendirmeyi geciktirirse sorumluluğun kimde olduğu.
Teslim sonrası süreklilik: İşletme ve bakımı kimin üstleneceği, garantilerin ve yapının teknik dosyasının nasıl devredileceği.

İnşaata hazır bir proje satın alınırken bu liste teknik durum tespitinin (due diligence) parçası oluyor (ayrıca bakınız: güneş projeleri neden kâğıtta kalıyor).

EPC ile O&M arasındaki fark

EPC, kabul ve testlerin ardından santralin teslimiyle sona eriyor. İşletme ve bakım (O&M) tam bu noktada başlıyor: santralin ömrü boyunca izleme, önleyici ve düzeltici bakım, yedek parça, performans raporlaması ve garanti yönetimi. O&M sözleşmesi inşaat sözleşmesinden farklı ölçülüyor: santralin kullanılabilirliği, müdahale süreleri ve iş planına göre üretim.

ANRE kuralları burada da önemli. 134/2021 sayılı karar, elektrik tesislerinin bileşenlerine müdahale gerektiren bakım işlerini uygulama işi sayıyor; yetki belgesi sahipleri de belgelerinin sınırları içinde üreticilerin elektrik tesislerinin işletilmesini, yani tesislerin çalışmasının gözetimini, manevraları ve bakımı üstlenebiliyor. ANRE lisanslı üreticiler ise işlettikleri şebekelerde bu işleri, yetki belgesi olmadan, kendi nitelikli ve yetkili personeliyle yapabiliyor.

EPC ile O&M’yi aynı iş ortağında birleştirmenin açık bir avantajı var: santrali kuran onu en iyi tanıyan taraf oluyor ve garanti süresinde çıkan kusurlar inşaat firması ile işletmeci arasında anlaşmazlığa dönüşmeden çözülüyor. Kalite kontrolü de bu durumda aynı elde kaldığı için kabulün ve performans testlerinin, yatırımcı ya da kredi veren adına çalışan bağımsız bir mühendis tarafından izlenmesi yerinde olur.

Momentum Energy’nin Görüşü

Romanya’da EPC yüklenicisi olarak çalışıyoruz. Alba ilindeki 13,3 MWp’lik Lunca Mureșului güneş santralini 1 Mayıs’ta başlayıp 5 Eylül 2026’da tamamladık; 1 Ekim 2026’da da yine Alba ilinde 79 MWp’lik bir santralin inşaatına başladık. ANRE’nin E1, E2 ve A3 yetki belgelerine sahibiz ve teknik ekibimiz 30’dan fazla güneş santralini tamamladı. Bu deneyime dayanarak yatırımcılara önerimiz, EPC görüşmelerine finansal kapanıştan sonra değil, önce başlamaları: 2028’deki bir son tarihin gerçekçi olup olmadığını elektrik projesi, trafo takvimi ve enerjilendirme belgeleri belirliyor.

Her projeye uyan tek bir yapı olduğunu düşünmüyoruz. Pazara yeni giren bir yatırımcı için yerel ve yetki belgeli bir iş ortağıyla anahtar teslim sözleşme ara yüzlerin sayısını azaltıyor; kendi ekibi olan bir geliştirici ise ayrı sözleşmeleri tercih edebilir. Her iki durumda da EPC sözleşmesi ATR, CfD ya da PPA ve kredi sözleşmesiyle birlikte okunmalı. Mühendislik, tedarik, inşaat ve işletme hizmetlerimizi hizmetler sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

EPC nedir?

EPC, İngilizce engineering, procurement and construction ifadesinin kısaltması; Türkçesi mühendislik, tedarik ve inşaat. Bir şirketin güneş ya da depolama santralini tasarladığı, ekipmanı satın aldığı ve santrali devreye almaya kadar inşa ettiği sözleşme modelini anlatıyor.

Anahtar teslim EPC sözleşmesi ne demek?

EPC yüklenicisinin inşaatın tamamını tek fiyat ve kesin bir tamamlanma tarihiyle üstlendiği, yatırımcıya testleri yapılmış ve işletmeye hazır bir santral teslim ettiği sözleşme. Projenin parçalarının birbirine uymaması riski yüklenicide kalıyor.

Romanya’da bir güneş santrali EPC yüklenicisinin hangi ANRE yetki belgeleri olmalı?

Santralin elektrik kısmı ve trafo merkezi için ANRE’nin 134/2021 sayılı kararındaki E1 (projelendirme), E2 (uygulama) ve A3 (santralin teknik uygunluğunun belgelenmesi için testler) belgeleri belirleyici. Daha küçük ve düşük gerilimli işler başka belge türlerine girebiliyor.

Yabancı bir EPC şirketi Romanya’da çalışabilir mi?

Evet. AB, AEA ve İsviçre şirketlerinin, sınır ötesi hizmet verme haklarını onaylayan bir ANRE kararına ihtiyacı var. Türkiye gibi diğer ülkelerin şirketleri ise yönetmelikteki koşulları sağlar ve Romanya’da tescilli bir şube ya da ikincil işyeri açarsa ANRE yetki belgesi alabiliyor.

EPC ile O&M arasındaki fark nedir?

EPC, tasarımı, ekipman tedarikini ve santralin teslimine kadar inşaatı kapsıyor. İşletme ve bakım (O&M) ise teslimden sonra başlıyor; santralin ömrü boyunca izleme, önleyici ve düzeltici bakım, yedek parça ve performans raporlamasını içeriyor.

Romanya’da bir güneş santralinin inşaatı ne kadar sürer?

Santralin büyüklüğüne, şebeke bağlantı işlerine ve ekipman teslim sürelerine bağlı. Örnek olarak, Momentum Energy’nin EPC yüklenicisi olduğu Alba ilindeki 13,3 MWp’lik Lunca Mureșului santrali 1 Mayıs-5 Eylül 2026 arasında inşa edildi. CfD kazananları ise sözleşme imzasından itibaren en geç 36 ay içinde ticari işletmeye geçmek zorunda.

epcsolarbessanredue diligencegrid connection

Kaynaklar ve referanslar

Bu yazıda atıf yapılan kurumlar ve belgeler.

Akya Karahan

Yazar, Momentum Energy piyasa analizleri

Akya Karahan, Momentum Energy'nin Romanya'daki güneş, rüzgâr, depolama, şebeke ve mevzuat gelişmelerine dair piyasa analizlerini İngilizce ve Romence yazıyor ve yayımlanan yazıların çoğunu imzalıyor.

EPC nedir? Güneş enerjisi santrallerinde EPC sözleşmesi ve Romanya’da yüklenici seçimi

EPC nedir?

Güneş ve depolama santralinde EPC sözleşmesi neleri kapsar?

Anahtar teslim EPC mi, ayrı sözleşmeler mi?