PPA nedir? Romanya’da elektrik alım anlaşmaları nasıl işliyor

Elektrik alım anlaşması (PPA, power purchase agreement), bir şirketin belirli bir santralin elektriğini ya da bu üretimin değerini önceden belirlenen fiyat ve koşullarla satın almayı taahhüt ettiği uzun vadeli bir sözleşme. Rüzgâr ve güneş santralleri için Romanya enerji piyasasındaki üç gelir yolundan biri; diğer ikisi devletin fark sözleşmeleri (CfD) ve OPCOM’da piyasa satışı. Romanya doğrudan pazarlıkla yapılan PPA’lara ancak 2021 sonundan beri tam olarak izin veriyor. Bu rehberde ele aldığımız ve Apple, OMV Petrom, Bekaert gibi alıcıların imzaladığı anlaşmaların süresi, açıklananlarda 8,5 ile 10 yıl arasında.

PPA nedir, ne işe yarar?

PPA, bir üretici (genellikle santrale sahip proje şirketi) ile bir alıcı (offtaker) arasında imzalanıyor. Alıcı bir sanayi tüketicisi, teknoloji grubu, tedarikçi ya da enerji ticaret şirketi olabilir. Sözleşme fiyatı, hacmi ve günlük profilini, süreyi, teslimatı, menşe garantilerini, dengesizlik sorumluluğunu, teminatları ve temerrüt hâlinde neler olacağını belirliyor.

İki taraf da riskini sınırlıyor: Üretici bankaya gösterebileceği sözleşmeli bir gelir, alıcı ise bilinen bir maliyet ve elektriğin kaynağına dair kanıt elde ediyor. Her ikisi için referans, OPCOM’un gün öncesi piyasası (PZU) fiyatı. Bir PPA’nın değeri, aynı enerjinin aynı 15 dakikalık dilimlerde piyasada getireceği fiyata göre her iki tarafa sağladığı kazanç ya da yüklediği maliyetle ölçülüyor.

Fiziksel, sanal, kurumsal ve tedarikçi PPA’ları

Fiziksel PPA’da elektrik gerçekten teslim ediliyor: Santralin üretimi, alıcı toptan piyasada faaliyet gösteriyorsa doğrudan, göstermiyorsa tedarikçisi üzerinden alıcının portföyüne geçiyor. DRI’nin üç güneş santralinden elektrik ve menşe garantisi sağlayan OMV Petrom sözleşmeleri, DRI tarafından Romanya’da imzalanan en büyük fiziksel güneş PPA’sı olarak tanımlanıyor.

Sanal (finansal) PPA’da elektrik el değiştirmiyor. Üretici elektriğini piyasada satıyor, taraflar anlaşılan fiyatla piyasa fiyatı arasındaki farkı mahsup ediyor; menşe garantileri genellikle alıcıya geçiyor. Bu yüzden alıcı başka bir ülkede de olabiliyor: Bulgaristan merkezli Etem Gestamp, Mart 2026’da Rezolv Energy’nin Buzău ilindeki VIFOR rüzgâr santralinden elektrik için 10 yıllık sanal PPA imzaladı. Sınırı ise raporlama çiziyor: AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamında menşe garantileri ve sanal PPA’lar, elektrik kaynaklı emisyonların daha düşük olduğunun kanıtı olarak kabul edilmiyor. Ayrıntıları kurumsal PPA ve saatlik eşleştirme analizimizde anlattık.

Alıcının kim olduğu da sözleşmenin türünü belirliyor. Kurumsal PPA’yı nihai tüketici, örneğin bir sanayi grubu ya da teknoloji şirketi imzalıyor. Tedarikçi PPA’sı (utility PPA) ise elektriği yeniden satan ya da kendi portföyünde kullanan bir tedarikçi, ticaret şirketi veya enerji grubuyla yapılıyor.

Üretildiği kadar, baz yük ya da profilli: hacim riskini kim taşıyor?

• Üretildiği kadar (pay-as-produced): Alıcı, santral ne zaman ve ne kadar üretirse üretimin tamamını ya da anlaşılan bir payını alıyor. Satıcı eksik teslimat riski taşımıyor; santralin üretim profili alıcıya geçiyor.
• Baz yük (baseload): Satıcı her saat aynı miktarı teslim ediyor. Bir güneş ya da rüzgâr santrali bunu tek başına yapamadığı için eksik kalan enerji piyasadan alınıyor ya da depolama ve başka varlıklarla karşılanıyor.
• Profilli (shaped): Hacim, alıcının tüketimi ya da en pahalı saatler gibi önceden anlaşılan bir eğriyi izliyor.

Romanya’da bu tercih doğrudan sonuç doğuruyor. Mart-eylül 2026 döneminde gün öncesi piyasasında puant saatler (9-20) her ay puant dışı saatlerden ucuzdu; OPCOM’un 18 Ekim’e kadar raporladığı 42 haftanın 23’ünde en az bir 15 dakikalık dilim sıfırın altında kapandı. Üretildiği kadar esasına dayalı bir güneş PPA’sı, günün en ucuz saatlerini alıcıya bırakıyor; baz yük taahhüdü ise satıcıyı akşam saatlerinde pahalı elektrik almak zorunda bırakıyor. Satıcıların giderek daha sık depolama eklemesinin nedeni bu; konuyu negatif fiyatlar ve BESS analizimizde ele aldık.

Sabit mi, endeksli mi: PPA fiyatı nasıl belirleniyor?

Sabit fiyatlı PPA, sözleşmenin tamamı için MWh başına tek bir fiyat ya da önceden belirlenen takvime göre artan bir fiyat öngörüyor. Endeksli PPA ise fiyatı enflasyona, gün öncesi fiyatı gibi bir piyasa endeksine (çoğu zaman indirim, taban ya da tavan fiyatla) veya her ikisine bağlıyor. Sabit fiyat alıcıya kesinlik, bankaya kolay modellenen bir gelir sağlıyor; endeksleme ise enflasyon ve piyasa riskini taraflar arasında paylaştırıyor.

Romanya’da PPA fiyatları taraflar arasında pazarlıkla belirleniyor ve nadiren açıklanıyor; bu rehberdeki anlaşmaların hiçbirinde fiyat açıklanmadı. Pazarlığın çerçevesini üç referans çiziyor:

• CfD sözleşme fiyatları: 2. turda (Ağustos 2025) güneşte ortalama fiyat 40,46 euro/MWh (aralık 35,50-45,20 euro/MWh), rüzgârda 73,8 euro/MWh (65,17-79,5 euro/MWh) oldu; 3. tur rüzgâra 59,95-74,9 euro/MWh aralığında fiyat verdi. Bu fiyatlar enflasyona yalnızca üç yılda bir ve kümülatif enflasyon %10’u aşarsa endeksleniyor.
• Gün öncesi fiyatı: PZU’da aylık ortalama 2026’da nisandaki 95,55 euro/MWh ile eylüldeki 176,14 euro/MWh arasında değişti; 2025 ortalaması 108,16 euro/MWh’ydi.
• OPCOM’daki vadeli sözleşmeler: Eylül 2026’da PCCB-LE-flex platformunda aynı ay teslimatı için işlem gören sözleşmelerin ağırlıklı ortalama fiyatı 114,07 euro/MWh oldu.

Güncel rakamları PPA ve elektrik fiyatları sayfamızda takip ediyoruz.

Romanya’da PPA mevzuatı: 2012 yasağından doğrudan pazarlığa

Enerji Kanunu’nun (123/2012 sayılı Elektrik ve Doğal Gaz Kanunu) 23. maddesi 2012’den itibaren toptan elektrik işlemlerinin merkezi piyasalarda yapılmasını şart koşuyordu; bu da üretici ile alıcının doğrudan pazarlıkla PPA imzalamasını fiilen engelliyordu. 2020’de yeni kapasiteler için getirilen istisnaya, pv magazine’e göre, ne piyasa katılımcıları ne de bankalar güvendi. Yasak, 28 Aralık 2021 tarihli 143/2021 sayılı Hükümet Acil Durum Kararnamesi (OUG) ile kalktı: Kararname, işlemlerin yalnızca merkezi piyasalarda yapılması zorunluluğunu kaldırdı ve doğrudan pazarlıkla yapılan ikili sözleşmelere açıkça izin verdi. Devlete ait üreticiler ise üretimlerinin bir kısmını merkezi platformlarda satmakla yükümlü kaldı.

Enerji krizi, kuralların ne kadar hızlı değişebildiğini gösterdi. Hanelerin elektrik fiyatlarına Haziran 2025’e kadar tavan uygulandı; Ocak 2023’te ise 153/2022 sayılı OUG ile 27 ay sürmesi öngörülen merkezi elektrik alım mekanizması (MACEE) devreye girdi ve OPCOM 450 ley/MWh’lik düzenlenmiş fiyattan tek alıcı oldu. Romanya’daki PPA’larda mevzuat değişikliği maddelerinin ağırlığı buradan geliyor.

AB kuralları ise artık ters yönde ilerliyor. 16 Temmuz 2024’ten beri yürürlükte olan 2024/1747 sayılı AB Tüzüğü, üye devletlerden PPA’ları teşvik etmelerini ve alıcının ödeme yapmama riskini azaltan, piyasa fiyatlı garanti programları gibi araçlar sağlamalarını istiyor. Üç yıllık geçiş döneminden sonra yeni rüzgâr, güneş, jeotermal, nehir tipi hidroelektrik ve nükleer santrallere verilecek doğrudan fiyat desteğinin çift yönlü fark sözleşmesi ya da eşdeğer programlar biçiminde olması gerekiyor.

Uzun vadeli sözleşmeler için OPCOM platformları

2021 sonundan bu yana taraflar doğrudan pazarlık yapabiliyor ya da elektrik piyasası işletmecisi OPCOM’un platformlarını kullanabiliyor. Platformlar açık ve rekabetçi bir süreç sunuyor; doğrudan pazarlık ise belirli bir santral ve alıcıya göre biçilmiş maddeler yazmaya imkân veriyor.

• PCCB-LE-flex: Bir başlatıcının sözleşme önerdiği, diğer katılımcıların teklifle yanıt verdiği genişletilmiş ihaleler; teslimat profilleri standart, teslimat dönemleri en az bir ay ve çerçeve sözleşme zorunlu.
• PCCB-NC ve PC-OTC: İkili sözleşmelerin sürekli pazarlıkla işlem gördüğü merkezi piyasalar.
• PCTL: Uzun teslimat dönemli elektrik sözleşmelerinin tahsisi için kurulan ve ANRE’nin (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu) 129/2020 sayılı kararıyla düzenlenen merkezi piyasa. Satıcılar yeni üretim kapasitesi kuracak ve şebekeye bağlayacak şirketler, alıcılar ise lisans sahipleri ve nihai tüketiciler; teslimat en az bir takvim yılı sürüyor. Sözleşmeyi başlatıcı öneriyor, tahsis süreci kredi değerliliği ölçütleriyle ön eleme, fiyat dışı maddeler üzerine rekabetçi diyalog ve çevrim içi ihale aşamalarından geçiyor (OPCOM’un PCTL sayfası).

Dengeleme sorumluluğu ve menşe garantileri

OPCOM piyasalarındaki her katılımcı dengeleme sorumluluğunu ya kendisi üstlenmeli ya da dengeden sorumlu bir tarafa devretmeli. Bildirilen ve gerçekleşen üretim ya da tüketim arasındaki sapmalar Transelectrica’nın işlettiği dengeleme piyasasında uzlaştırılıyor ve maliyeti dengeden sorumlu taraf üstleniyor. Bu yüzden PPA’da bildirimleri kimin yapacağı, üretim tahminini kimin hazırlayacağı ve dengesizlik maliyetini kimin ödeyeceği açıkça yazılmalı; üretildiği kadar esaslı bir sözleşmede bile tahmin hatalarının maliyeti netçe paylaştırılmalı.

Menşe garantileri (GO), bir megavatsaatin yenilenebilir kaynaktan üretildiğini kanıtlıyor. 59/2025 sayılı OUG’ye göre bir menşe garantisi 1 MWh’ye karşılık geliyor, üretimden itibaren 12 ay geçerli ve iptal edilmezse 18 ayın sonunda kendiliğinden sona eriyor; destek programlarından yararlanan üreticiler için çifte finansmanı önlemeye yönelik ayrı kurallar var. Romanya’nın menşe garantileri şimdilik yalnızca Romanya’da kullanılabiliyor. ANRE, Avrupa sertifika sistemini yöneten Association of Issuing Bodies’de (AIB) Kasım 2025 sonunda gözlemci statüsü aldı; AIB, Ekim 2026 itibarıyla ANRE’yi sistemde gözlemci olarak listeliyor. Kararname, AB’nin tanıdığı bir piyasanın 1 Ocak 2027’den itibaren tam olarak işlemesini hedefliyor; sınır ötesi devrin PPA’lar için neyi değiştireceğini menşe garantileri analizimizde anlattık.

PPA, CfD ya da piyasa satışı: karşılaştırma

	PPA	CfD	Piyasa satışı (PZU)
Karşı taraf	Kurumsal alıcı, tedarikçi ya da ticaret şirketi	CfD karşı tarafı olarak OPCOM; kaynak Modernizasyon Fonu’nun 3 milyar euroluk bütçesi	Tüm PZU işlemlerinde karşı taraf olarak OPCOM
Fiyat	Pazarlıkla, genellikle gizli	İhalede kazanılan sözleşme fiyatı; PZU’ya dayalı referans fiyata göre iki yönlü ödeme	Her 15 dakikalık dilimde PZU fiyatı
Süre	Pazarlıkla (açıklanan anlaşmalarda 8,5-10 yıl)	15 yıl	Sözleşme süresi yok
Erişim	Alıcı bulunduğu her zaman	Yalnızca ihale turlarıyla (Aralık 2024-Aralık 2025 arasında üç tur)	Kayıtlı katılımcı olarak her zaman
Negatif fiyatlar	Sözleşmeye göre	Negatif fiyatlı dilimlerde fark ödemesi yok	Tam maruziyet

Fark sözleşmesi bulunan bir santral için PPA’ya yer dar. OPCOM’un yayımladığı CfD sözleşmesi, üretimin tamamının yalnızca Enerji Kanunu’nda tanımlanan organize elektrik piyasalarında satılmasını şart koşuyor; bu piyasaların dışında satış fesih sebebi sayılıyor, ANRE’nin tespit ettiği ikili sözleşme kaynaklı aşırı kâr da her yıl OPCOM’a ödeniyor. Kombinasyonlar bu yüzden santral ya da portföy düzeyinde kuruluyor: DRI, 126 MWp’lik Văcărești santralinin üretiminin yarısını Ocak 2027’den itibaren OMV Petrom’a satıyor, diğer yarısını piyasa fiyatlarına açık bırakıyor.

Romanya’da kimler PPA imzalıyor?

Satıcı ve santral	Alıcı	Tür	Süre	Hacim
Nala Renewables, Green Breeze rüzgâr santrali (99,2 MW, Galați)	Apple	Uzun vadeli PPA	Açıklanmadı	Açıklanmadı; santral yılda yaklaşık 312 GWh üretiyor
DRI (DTEK), Glodeni I ve II ile Văcărești güneş santralleri	OMV Petrom	Fiziksel, elektrik ve menşe garantisi	8,5 yıl	Yılda yaklaşık 100 GWh: Ocak 2026’dan itibaren Glodeni’nin %62’si, Ocak 2027’den itibaren Văcărești’nin %50’si
Rezolv Energy, VIFOR rüzgâr santrali (Buzău, planlanan 461 MW)	Bekaert	Sanal	10 yıl	Yılda 100 GWh (Temmuz 2024’te imzalandı)
Rezolv Energy, VIFOR rüzgâr santrali	Etem Gestamp (Bulgaristan)	Sanal, sınır ötesi	10 yıl	Açıklanmadı (Mart 2026’da imzalandı)

Alıcılar üç grupta toplanıyor: küresel teknoloji şirketleri (Apple), fiyat istikrarı ve daha düşük emisyon arayan sanayi grupları (Bekaert, Etem Gestamp) ve elektrik tedariki de yapan entegre enerji grupları (OMV Petrom). Sözleşmeler finansmanı da destekliyor: Green Breeze BCR ve Erste Group’tan, Văcărești ise UniCredit ve Garanti BBVA’dan 60 milyon euroya kadar rücusuz krediyle finanse edildi. Ayrıntılar Green Breeze rüzgâr santrali ve DTEK’in Romanya portföyü yazılarımızda.

Bankalar bir PPA’da neye bakıyor?

PPA’ya dayanarak kredi veren bir banka, sözleşmeyi kredi analizinin parçası olarak inceliyor:

• Karşı taraf riski: Alıcının sözleşme boyunca finansal gücü, ana şirket garantisi ya da teminat mektupları ve not indiriminin sonuçları. AB tüzüğünün öngördüğü garanti programları tam olarak bu riski hedefliyor.
• Süre: Sözleşmenin kredi vadesinin ne kadarını kapsadığı ve sonrasında ne kadar gelirin piyasa fiyatlarına açık kaldığı.
• Hacim ve profil riski: Üretim açığını, baz yük ya da profil yükümlülüğünü kimin üstlendiği ve ikame elektriğin maliyeti.
• Endeksleme: Sabit fiyat endeksli fiyattan daha kolay modelleniyor; taban ya da tavan fiyat kötü senaryoyu değiştiriyor.
• Mevzuat değişikliği: Yeni vergi, katkı payı ya da piyasa müdahalelerini kimin üstleneceği; 2022-2025 kriz önlemlerinden sonra güncel bir soru.
• Üretim kısıntısı: Şebeke işletmecisinin kısıntı talimatı verdiği durumlarda kaybedilen enerjinin bedelini kimin ödeyeceği ve satıcının ekonomik nedenlerle üretimi kısıp kısamayacağı.
• Negatif fiyatlar: Negatif fiyatlı dilimlerde teslimat ve ödemenin askıya alınıp alınmadığı. CfD bu dilimlerde fark ödemesi yapmıyor; Avrupa’da gün öncesi fiyat tabanı da 28 Mayıs 2026 işlem gününden itibaren -600 euro/MWh’ye indirildi.
• Menşe garantisi, dengeleme ve fesih: Sertifikaların devri, dengesizlik maliyetleri, fesih bedeli ve bankaların doğrudan sözleşme (direct agreement) yoluyla devreye girme hakkı; bu mekanizma CfD sözleşmesinde de yer alıyor.

Bu tür santralleri hangi bankaların finanse ettiğini Avrupa bankaları ve Romanya güneş finansmanı yazımızda, diğer piyasa terimlerini ise Romanya enerji piyasası sözlüğümüzde bulabilirsiniz.

Momentum Energy’nin Görüşü

PPA, CfD ve piyasa satışını birbirinin alternatifi değil, birlikte kullanılacak araçlar olarak görüyoruz. 2026’da belirleyici değişken üretim profili: Bir santralin ne zaman ürettiği, ne kadar ürettiği kadar önemli. Yıllık hacim ve tek fiyat üzerinden pazarlığı yapılan, negatif fiyat, üretim kısıntısı ve mevzuat değişikliği maddeleri net olmayan bir PPA, taraflardan birinin fiyatlamadığı riskleri ona devrediyor.

Her PPA’nın, fiyat pazarlığından önce PZU ve CfD referanslarına karşı 15 dakikalık profillerle modellenmesini öneriyoruz. Bu piyasaları mevzuat ve piyasa analizlerimizle takip ediyoruz; PPA yapılandırmasını da kapsayacak enerji ticareti hizmetimiz yakında başlıyor. Her ikisi de EPC ile işletme ve bakım (O&M) hizmetlerinin yanında hizmetlerimiz arasında.

Kaynaklar ve referanslar

Bu yazıda atıf yapılan kurumlar ve belgeler.

1. pv magazine: Romania authorizes bilateral PPAs, raises size limit for solar under net metering to 400kW (13 January 2022)
2. BRCC: Overview of the recent amendment of the Energy Law by Government Emergency Ordinance no. 143/2021 (14 January 2022)
3. Financial Intelligence: ANRE, legea permite încheierea de contracte bilaterale (26 septembrie 2022)
4. Transelectrica: current report on the contract with OPCOM under the centralised purchase mechanism MACEE, GEO 153/2022 (10 January 2023)
5. OPCOM: Electricity markets and trading platforms
6. OPCOM: PCCB-LE-flex, presentation
7. OPCOM: PCTL, Centralised Market for awarding Long Term Electricity Contracts, presentation
8. OPCOM: PCTL regulation and procedures (ANRE Order 129/2020, amended by Order 27/2021)
9. OPCOM: Contract for Difference, consolidated form after Government Decision 1013/2025
10. European Parliament, Legislative Observatory: Union's electricity market design, Regulation (EU) 2024/1747 (summary)
11. EY Romania: Garanțiile de origine în România, ce aduce OUG 59/2025 (February 2026)
12. AIB: AIB members
13. Bekaert: Bekaert and Rezolv Energy sign 100 GWh wind Power Purchase Agreement in Romania (4 July 2024)
14. The Diplomat Bucharest: Etem Gestamp and Rezolv Energy sign landmark Bulgaria-Romania power purchase agreement (30 March 2026)
15. Revista Biz: OMV Petrom a încheiat cea mai mare tranzacție de tip physical PPA din România (5 February 2025)
16. ANRE (Romanya Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu)
17. Transelectrica (iletim sistemi işletmecisi)
18. OPCOM (Romanya enerji borsası)