Electromontaj ve Vodafone, Alba Iulia’yı Romanya’nın İlk Dijital Trafo Merkezine Dönüştürecek: Transelectrica’dan 90 Milyon Euroluk Sözleşme

Romanya’nın iletim sistemi işletmecisi, enerji sektörünün uzun süredir sorduğu bir soruya 476 milyon ley ayırdı: Yüksek gerilim trafo merkezi bir veri platformu gibi işletilebilir mi? Transelectrica 30 Eylül 2026’da, 220/110/20 kV’luk Alba Iulia trafo merkezini ülkenin ilk tam dijital trafo merkezine dönüştürecek yenileme projesini başlattı. İş, Vodafone Romania ile Electromontaj’ın kurduğu ortaklığa verildi. 44 ay sürecek pilot projenin Mayıs 2030’da tamamlanması planlanıyor.

Rakamlarla sözleşme

• Sözleşme bedeli: KDV hariç 476,07 milyon ley. Transelectrica’nın kendi kur hesabıyla bu, yaklaşık 90,4 milyon euroya denk geliyor (bazı yayın organları 92 milyon euro rakamını veriyor).
• AB kaynağı: Sözleşme bedelinin yarısına yakın kısmı, yani 228,47 milyon ley, Modernizasyon Fonu’ndan geri ödemesiz hibe olarak geliyor.
• Takvim: 44 aylık tasarım ve uygulama süreci; hedeflenen bitiş tarihi Mayıs 2030.
• Kapsam: Bilgi ve iletişim teknolojileri (IT&C) bileşenleri Alba Iulia ile sınırlı kalmıyor; 21 iletim trafo merkezine daha, iki Hidroelectrica sahasına, dört Distribuție Energie Electrică Romania (DEER) merkezine ve beş Transelectrica operasyon merkezine uzanıyor.

Kim ne yapıyor?

Sözleşmeyi sıra dışı kılan ayrıntı burada. Ortada telekom bileşeni eklenmiş sıradan bir EPC (mühendislik, tedarik ve inşaat) işi yok. Ortaklığa Vodafone Romania liderlik ediyor, Electromontaj ise ortak yüklenici konumunda.

• Vodafone Romania, telekomünikasyon altyapısını ve trafo merkezinin verilerinin tutulacağı özel bulutu sağlıyor.
• Electromontaj (Grup EM, Bükreş Menkul Kıymetler Borsası’nda EM koduyla işlem görüyor) fiziksel yenilemeyi üstleniyor: elektrik ekipmanlarının inşaat ve montajı, kumanda-kontrol ve izleme sistemleri, bina yönetim sistemi (Building Management System), pasif akıllı bina, bir güneş enerjisi santrali, e-mobilite altyapısı ve Dijital Laboratuvar.
• Alt yükleniciler arasında TIAB, Siemens Energy, Arctic Stream, EMFOR, Binbox Global Services, Maguay Computers, Eximprod Engineering ve INTECH Solutions yer alıyor.
• POLITEHNICA Bükreş, Dijital Laboratuvar’ın ortağı. Ekipmanlar ve siber güvenlik önlemleri, kritik altyapıya geçmeden önce bu laboratuvarda test edilecek.

Otomasyonun yanı sıra proje kapsamında artırılmış gerçeklik destekli bir dijital ikiz (Digital Twin), uydu verileriyle beslenen bir coğrafi bilgi sistemi (GIS), ekipmanların durumunu izleyen bir Asset Health Center, entegre siber güvenlik ve şebeke uzmanları için bir eğitim platformu da bulunuyor.

“Bugün bunun yapılabileceğinin ilk kanıtını görüyoruz. Önümüzdeki 44 ay, işe yaradığını kanıtlamakla geçecek.” Ștefăniță Munteanu, CEO, Transelectrica

“Enerji sektörünü modernize etmek yalnızca yeni kapasite kurmak anlamına gelmiyor. Mevcut altyapıyı ve onun ürettiği verileri nasıl kullandığımızı yeniden düşünmeyi de gerektiriyor.” Ionuț Tănăsoaica, CEO, Electromontaj

Bir telekom operatörü neden trafo merkezi ihalesine giriyor?

Dijital trafo merkezinde kilometrelerce bakır kumanda kablosunun yerini fiber optik ve ağ üzerinden çalışan koruma, kontrol ve ölçüm sistemleri alıyor. Bu dönüşümle birlikte asıl zorluklar çelik ve betondan çıkıp gecikme süresi, veri depolama ve siber savunmaya kayıyor. Bunlar da telekom ve bulut şirketlerinin uzmanlık alanı. Alba Iulia konsorsiyumu bu açıdan bir şablon niteliğinde: Transelectrica’nın gelecekteki ihalelerinde, ikisinden yalnızca birine sahip olanlar yerine elektrik alanındaki bir EPC firmasını bir ağ operatörü ya da bilişim entegratörüyle bir araya getiren teklif sahiplerinin öne çıkması bekleniyor.

Yenilenebilir enerji geliştiricileri için ne anlama geliyor?

Romanya’da şebeke bağlantısı için oluşan kuyruk, güneş, rüzgâr ve batarya projelerinin önündeki en büyük darboğaz. Dijital trafo merkezleri tek başına transformatör kapasitesi eklemiyor. Ancak ekipmanların durumuna ilişkin gerçek zamanlı veriler ve arızaların daha hızlı izole edilmesi, işletmecinin mevcut ekipmanı gerçek sınırlarına daha yakın çalıştırmasına ve şebeke güçlendirmelerini daha sağlam verilere dayanarak planlamasına imkân veriyor. Geliştiriciler için pratik sonuç basit: Alba Iulia çevresindeki Transilvanya düğümünde şebeke verilerinin kalitesi 2030’dan itibaren iyileşmeli ve aynı modelin şebekenin geneline yayılması planlanıyor.

Momentum Energy’nin Görüşü

Bu sözleşmeyi, Ulusal Toparlanma ve Dayanıklılık Planı (PNRR) kapandıktan sonra Romanya’nın Modernizasyon Fonu kaynaklarını nereye yönlendireceğine dair bir işaret olarak görüyoruz: yalnızca yeni megavatlara değil, şebekeyi akıllı hale getirmeye. Yatırımcılar ve yükleniciler için üç nokta öne çıkıyor:

• Konsorsiyumun nasıl kurulduğu artık bir rekabet avantajı. Güvenilir bir telekom ya da bulut ortağı olmayan EPC firmaları dijital şebeke ihalelerini kazanmakta zorlanacak.
• Asıl sınav 44 aylık takvim. Transelectrica’nın CEO’su bile projeyi bir kavram kanıtı olarak tanımladı. Zamanında teslim, ülke geneline yaygınlaştırmanın riskini azaltır; gecikmeler ise bu süreci yavaşlatır.
• Tedarik zincirinde geniş bir fırsat var. Koruma röleleri, fiber, siber güvenlik, sensörler, GIS ve eğitim tek bir sözleşmede toplanıyor. Bu da ana yüklenicilerle erken ortaklık kuran uzman tedarikçilere kapı aralıyor.

Alba Iulia başarılı olursa, Romanya’daki her yeni güneş santralinin ve batarya enerji depolama sistemi (BESS) projesinin eninde sonunda bağlanacağı trafo merkezleri için referans tasarım haline gelecek.

Kaynaklar ve referanslar

Bu yazıda atıf yapılan kurumlar ve belgeler.

1. Transelectrica (iletim sistemi işletmecisi)
2. Hidroelectrica